<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[Kuba Kulasa]]></title><description><![CDATA[Notatki i fragmenty.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2FFD!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6cfce81-c05b-4bf7-ac1e-acd461d7a862_738x738.png</url><title>Kuba Kulasa</title><link>https://kubakulasa.substack.com</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Wed, 15 Apr 2026 22:54:44 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://kubakulasa.substack.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Jakuba Kulasa]]></copyright><language><![CDATA[en]]></language><webMaster><![CDATA[kubakulasa@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[kubakulasa@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Kuba Kulasa]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Kuba Kulasa]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[kubakulasa@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[kubakulasa@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Kuba Kulasa]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Architektura wariantów. O dwóch obliczach „Szczęśliwej ręki”]]></title><description><![CDATA[Poni&#380;szy tekst dotyczy ksi&#261;&#380;ki, kt&#243;ra nie istnieje w oficjalnym obiegu.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/architektura-wariantow-o-dwoch-obliczach</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/architektura-wariantow-o-dwoch-obliczach</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Wed, 11 Mar 2026 04:21:28 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2FFD!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6cfce81-c05b-4bf7-ac1e-acd461d7a862_738x738.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><em>Poni&#380;szy tekst dotyczy ksi&#261;&#380;ki, kt&#243;ra nie istnieje w oficjalnym obiegu. A przynajmniej jeszcze nie istnieje. To fikcyjny szkic krytyczny po&#347;wi&#281;cony mo&#380;liwej wersji &#8220;Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ki&#8221; funkcjonuj&#261;cej pod roboczym tytu&#322;em &#8220;Negatyw&#8221;.</em></p></blockquote><p>Zestawienie dw&#243;ch wariant&#243;w &#8220;Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ki&#8221; Kuby Kulasy, oficjalnej wersji wydanej przez Biuro Literackie oraz tekstu funkcjonuj&#261;cego pod podtytu&#322;em &#8220;Negatyw&#8221;, sk&#322;ania do namys&#322;u nad tym, jak stabilny jest w&#322;a&#347;ciwie utw&#243;r literacki. Pomys&#322; udost&#281;pnienia r&#243;wnoleg&#322;ej, alternatywnej &#347;cie&#380;ki lektury mo&#380;na odczyta&#263; jako gest bliski tradycji ksi&#261;&#380;ek-wariant&#243;w, apokryf&#243;w i dzie&#322; posiadaj&#261;cych w&#322;asny rewers. Nie chodzi tu jednak o prost&#261; zabaw&#281; formaln&#261;. Si&#322;a tego projektu bierze si&#281; z innego mechanizmu: przy zachowaniu niemal ca&#322;ego szkieletu narracyjnego orygina&#322;u przesuni&#281;ciu ulegaj&#261; ko&#324;c&#243;wki poszczeg&#243;lnych opowiada&#324;. Niewielkie zmiany, czasem zaledwie kilkuzdaniowe, okazuj&#261; si&#281; wystarczaj&#261;ce, by przestawi&#263; sensy ca&#322;ej konstrukcji.</p><p>W&#322;a&#347;nie w tych drobnych mutacjach najlepiej wida&#263; stawk&#281; eksperymentu. &#8220;Negatyw&#8221; nie tyle buduje now&#261; ksi&#261;&#380;k&#281; od podstaw, ile sprawdza, jak dalece mo&#380;na odmieni&#263; jej ton, ci&#281;&#380;ar i metafizyczny uk&#322;ad si&#322;, nie naruszaj&#261;c samego rusztowania.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Thanks for reading! Subscribe for free to receive new posts and support my work.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>Szczeg&#243;lnie wyra&#378;nie wida&#263; to w opowiadaniu &#8222;Pies Jezusa&#8221;. W wersji kanonicznej fina&#322; pozostawia przestrze&#324; dla &#322;aski, wsp&#243;&#322;czucia i pewnej formy symbolicznego w&#322;&#261;czenia zwierz&#281;cia w porz&#261;dek sensu. W &#8220;Negatywie&#8221; ta mo&#380;liwo&#347;&#263; zostaje cofni&#281;ta. Gest blisko&#347;ci nie dochodzi do skutku, a jego miejsce zajmuje do&#347;wiadczenie porzucenia. W efekcie opowiadanie przesuwa si&#281; z rejestru religijnej ambiwalencji w stron&#281; bardziej gorzkiej przypowie&#347;ci o instrumentalnym wykorzystaniu s&#322;abszego istnienia. Nie chodzi tylko o zmian&#281; emocjonalnego tonu. Zmienia si&#281; tak&#380;e podstawowe pytanie, jakie tekst zadaje o relacj&#281; mi&#281;dzy cierpieniem a porz&#261;dkiem &#347;wiata.</p><p>Podobne przesuni&#281;cie dokonuje si&#281; w &#8222;Wielki Budda patrzy&#8221;. W wersji oficjalnej o&#380;ywiony pos&#261;g zachowuje dystans, kt&#243;ry mo&#380;na odczyta&#263; jako znak wy&#380;szej wiedzy albo zgody na ludzk&#261; niedoskona&#322;o&#347;&#263;. W &#8220;Negatywie&#8221; ten dystans zostaje os&#322;abiony. Budda nie tyle trwa ponad &#347;wiatem, ile wydaje si&#281; wobec niego bezradny. Zamiast figury o&#347;wieconego milczenia pojawia si&#281; figura bezsilnego &#347;wiadka. To pozornie niewielka r&#243;&#380;nica, ale jej konsekwencje s&#261; znacz&#261;ce: je&#347;li w pierwszej wersji cierpienie pozostaje wpisane w porz&#261;dek, kt&#243;rego cz&#322;owiek po prostu nie ogarnia, to w drugiej coraz mocniej wybrzmiewa my&#347;l, &#380;e &#380;adna wy&#380;sza instancja nie gwarantuje ju&#380; sensu.</p><p>Ciekawa jest tak&#380;e przemiana fina&#322;u &#8222;&#379;&#243;&#322;wia&#8221;. W opublikowanej wersji powie&#347;ci zako&#324;czenie ma w sobie co&#347; z ironicznego uk&#322;onu wobec czasu, przemijania i samego aktu lektury. &#8220;Negatyw&#8221; przesuwa ten gest w stron&#281; znacznie bardziej drapie&#380;nej metafory. Literatura przestaje by&#263; tu miejscem oswajania do&#347;wiadczenia, a zaczyna przypomina&#263; proces paso&#380;ytniczy, karmi&#261;cy si&#281; energi&#261; autora, bohatera, mo&#380;e tak&#380;e czytelnika. To jeden z moment&#243;w, w kt&#243;rych alternatywny wariant najmocniej testuje granice projektu, bo nie tyle dopowiada sens orygina&#322;u, ile wystawia go na pr&#243;b&#281;.</p><p>Dopiero zestawione razem te pozornie drobne zmiany pokazuj&#261;, jak silnie opowiadania wp&#322;ywaj&#261; na ca&#322;o&#347;ciow&#261; lektur&#281; &#8220;Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ki&#8221;. Powie&#347;&#263; Kulasy od pocz&#261;tku zbudowana by&#322;a jako konstrukcja szkatu&#322;kowa, w kt&#243;rej historie poboczne odbijaj&#261; i komplikuj&#261; g&#322;&#243;wn&#261; o&#347; fabularn&#261;: &#347;ledztwo wok&#243;&#322; po&#347;miertnych los&#243;w pisarza, kt&#243;rego r&#281;ka po przeszczepie zdaje si&#281; przejmowa&#263; kontrol&#281; nad nowym nosicielem. W wersji kanonicznej ta architektura pozostawia miejsce na interpretacj&#281; bardziej empatyczn&#261;: literatura mo&#380;e by&#263; tu form&#261; przed&#322;u&#380;enia istnienia, pr&#243;b&#261; zado&#347;&#263;uczynienia, mo&#380;e nawet sposobem &#322;agodzenia traumy. Zar&#243;wno bohaterka, jak i zmar&#322;y autor wydaj&#261; si&#281; szuka&#263; w pisaniu jakiej&#347; postaci przetrwania.</p><p>&#8220;Negatyw&#8221; uruchamia  inny rezonans. Opowiadania nie przestaj&#261; odbija&#263; historii g&#322;&#243;wnej, ale zaczynaj&#261; j&#261; o&#347;wietla&#263; od znacznie ciemniejszej strony. Na pierwszy plan wysuwa si&#281; motyw instrumentalizacji: cudze cia&#322;o, cudze &#380;ycie, cudze cierpienie coraz cz&#281;&#347;ciej staj&#261; si&#281; medium dla czyjej&#347; woli. To sprawia, &#380;e sama figura r&#281;ki zaczyna znaczy&#263; inaczej. W wersji oficjalnej mo&#380;e jeszcze pozostawa&#263; niepokoj&#261;cym, ale ambiwalentnym znakiem trwania sztuki po &#347;mierci. W &#8220;Negatywie&#8221; &#322;atwiej zobaczy&#263; w niej raczej mechanizm infekcji ni&#380; ocalenia. Nie pomnik, lecz intruza. Nie &#347;lad tw&#243;rczo&#347;ci, lecz form&#281; zaw&#322;aszczenia.</p><p>To w&#322;a&#347;nie tutaj projekt staje si&#281; naprawd&#281; interesuj&#261;cy. Nie dlatego, &#380;e proponuje prost&#261; opozycj&#281; mi&#281;dzy wersj&#261; &#8222;ja&#347;niejsz&#261;&#8221; i &#8222;ciemniejsz&#261;&#8221;, ale dlatego, &#380;e pokazuje, jak niewiele trzeba, by ten sam materia&#322; zacz&#261;&#322; generowa&#263; odmienny model &#347;wiata. &#8220;Negatyw&#8221; ods&#322;ania krucho&#347;&#263; interpretacyjnej r&#243;wnowagi. Pokazuje, &#380;e mi&#281;dzy wsp&#243;&#322;czuciem a oboj&#281;tno&#347;ci&#261;, transcendencj&#261; a bezsensem, ocaleniem a paso&#380;ytnictwem nie ma wielkich odleg&#322;o&#347;ci. Czasem wystarczy przesun&#261;&#263; akcent w jednym miejscu, by zmieni&#322; si&#281; ton ca&#322;ej opowie&#347;ci.</p><p>Zarazem nie jest to eksperyment wolny od ryzyka. Pozostaje pytanie, czy wariant tak wyra&#378;nie oparty na relacji z orygina&#322;em mo&#380;e funkcjonowa&#263; samodzielnie, czy te&#380; jego si&#322;a bierze si&#281; w&#322;a&#347;nie z zale&#380;no&#347;ci. By&#263; mo&#380;e &#8220;Negatyw&#8221; nale&#380;y postrzega&#263; nie jako autonomiczne dzie&#322;o, lecz jako &#347;wiadomie skonstruowany rewers, kt&#243;ry istnieje po to, by ujawni&#263; ukryt&#261; architektur&#281; pierwszej wersji. W takim uj&#281;ciu nie os&#322;abia &#8220;Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ki&#8221;, ale pokazuje, jak bardzo jest ona oparta na subtelnych proporcjach mi&#281;dzy groz&#261; i czu&#322;o&#347;ci&#261;, metafizyk&#261; i cielesno&#347;ci&#261;, ironi&#261; i wsp&#243;&#322;odczuwaniem.</p><p>By&#263; mo&#380;e najciekawsze w tym projekcie nie jest samo pytanie, kt&#243;ra wersja okazuje si&#281; mocniejsza, lecz to, &#380;e obie razem tworz&#261; bardziej niepokoj&#261;cy obraz literatury. Taki, w kt&#243;rym ksi&#261;&#380;ka nie ko&#324;czy si&#281; na swojej oficjalnej postaci, lecz ujawnia mo&#380;liwo&#347;&#263; dalszych, bocznych odn&#243;g. Nie zawsze autonomicznych. Czasem zale&#380;nych, paso&#380;ytniczych, ciemniejszych. Ale w&#322;a&#347;nie dlatego tak dobrze ods&#322;aniaj&#261;cych, z czego zrobiony by&#322; pierwotny tekst.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Thanks for reading! Subscribe for free to receive new posts and support my work.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Horror Leśmiana]]></title><description><![CDATA[Analizowanie wierszy przypomina sekcj&#281; zw&#322;ok.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/horror-lesmiana</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/horror-lesmiana</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 25 Jan 2026 11:30:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h4>Analizowanie wierszy przypomina sekcj&#281; zw&#322;ok. </h4><p>Rozbieranie na czynniki pierwsze, szukanie znaczenia jak przyczyny zgonu. </p><p>Lubi&#281; patrze&#263; na tekst jak na organizm: kom&#243;rki, tkanki, organy, narz&#261;dy. To jak klasyfikacja nowo odkrytego gatunku zwierz&#281;cia: szukasz cech dystynktywnych, &#380;eby zrozumie&#263;, jak to bydl&#281; funkcjonuje, oddycha.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>Le&#347;mian, kt&#243;rego kiedy&#347; czyta&#322;em obsesyjnie, nadaje si&#281; do takiej wiwisekcji wy&#347;mienicie. Ale &#8222;R&#281;ka&#8221; to przypadek szczeg&#243;lny. Ten tekst stawia op&#243;r. Czuj&#281;, &#380;e jego sens jest zaszyfrowany, a autor, tw&#243;rca skomplikowanego zamka, zabezpieczy&#322; go wielopoziomowym systemem zapadek. Bez odpowiedniego klucza nie w&#322;amiemy si&#281; do &#347;rodka.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg" width="1024" height="1024" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1024,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:135631,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/185716552?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2fL2!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcca255ef-3ace-4fe9-8b58-72023aa46f73_1024x1024.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>&#8220;R&#281;ka&#8221; pochodzi z drugiego tomu wierszy Le&#347;miana, wydanej w 1920 &#8220;&#321;&#261;ki&#8221;. Wraz z czterema innymi utworami tworzy cykl &#8220;Pie&#347;ni kalekuj&#261;ce&#8221;. Bohaterami s&#261; tam osoby kalekie: n&#281;dzarz bez n&#243;g, szewczyk kuternoga, garbus, &#380;o&#322;nierz okulawiony na wojnie. Kalectwo fizyczne zniekszta&#322;ca cia&#322;o, ale r&#243;wnocze&#347;nie prowadzi do izolacji: widoczne na pierwszy rzut oka, wyrzuca poza margines.</p><p>Co ciekawe, bohater&#243;w &#8222;Pie&#347;ni kalekuj&#261;cych&#8221; mo&#380;na podzieli&#263; na dwie podkategorie: dotkni&#281;tych kalectwem <em>braku</em> oraz kalectwem <em>nadmiaru</em>. I tu w&#322;a&#347;nie, w tej drugiej kategorii, l&#261;duje podmiot m&#243;wi&#261;cy w &#8222;R&#281;ce&#8221;.</p><p>Ten wiersz r&#243;&#380;ni si&#281; od pozosta&#322;ych. O ile tam mamy do czynienia z perspektyw&#261; trzecioosobow&#261; (i przy okazji wpisuj&#261; si&#281; one w ogromny korpus tekst&#243;w Le&#347;miana po&#347;wi&#281;conych fantastycznym bytom i tworom, jak &#8220;Topielec&#8221; czy &#8220;Dusio&#322;ek&#8221;), o tyle w &#8220;R&#281;ce&#8221;, jednej jedynej w tym cyklu, kto&#347; (kto?) m&#243;wi do nas w pierwszej osobie. Taki tryb wypowiedzi jest charakterystyczny dla le&#347;mianowskiej liryki mi&#322;osnej, kt&#243;rej podmiot mo&#380;na bez wielkich nadu&#380;y&#263; uto&#380;samia&#263; z samym autorem. W &#8220;R&#281;ce&#8221; jednak ten rodzaj wypowiedzi zaskakuje, wydaje si&#281; nie na miejscu, wbrew logice le&#347;mianowskiego uniwersum. Dziwol&#261;g, nawet na tle innych dziwol&#261;g&#243;w. Dlaczego? I, co wa&#380;niejsze, <strong>kto do nas m&#243;wi?</strong></p><p>Czytam ten utw&#243;r jako spowied&#378; artysty-rzemie&#347;lnika. Kogo&#347;, kto pracuje r&#281;k&#261;. Kogo&#347;, kto wpisuje si&#281; w poczet ludzi o wielkich ambicjach (&#8221;my, co mamy d&#322;o&#324; wi&#281;ksz&#261; nad zamiar cz&#322;owieka&#8221;) - i kogo&#347;, kogo te ambicje przeros&#322;y. Sztuka poch&#322;on&#281;&#322;a go totalnie, podporz&#261;dkowuj&#261;c sobie reszt&#281; egzystencji.</p><p>W &#8222;R&#281;ce&#8221; uderza obrazowanie pe&#322;ne cielesno&#347;ci &#8211; potworne i fizyczne (&#8222;przekroczy&#322;a ko&#347;ci zbola&#322;e granice&#8221;). Bo przecie&#380; narz&#281;dziem niematerialnej tw&#243;rczo&#347;ci jest co&#347; absolutnie materialnego.R&#281;ka, przedmiot op&#281;tania (tw&#243;rczego), jest &#378;rod&#322;em alienacji i ob&#322;&#281;du (tw&#243;rczego).</p><p>Mamy tu do czynienia z groz&#261; ca&#322;kowitej ucieczki od &#347;wiata realnego w fantazj&#281;: &#8222;l&#281;kam si&#281;, &#380;e skoro ukryj&#281; w niej lice, nigdy ju&#380; ich na &#347;wiaty nie wy&#322;oni&#281; bo&#380;e!&#8221;. Fantazja jest wygodn&#261; ucieczk&#261; od &#8222;&#380;ebraczego postu&#8221;. Taka smutna dola poety: &#8222;mrzemy z g&#322;odu bez jutra&#8221; &#8211; wyrzuca mu &#380;ona w wierszu &#8222;Poeta&#8221;, kt&#243;ry wchodzi w wyra&#378;ny dialog z &#8222;R&#281;k&#261;&#8221;. W obu tekstach pojawiaj&#261; si&#281; dwa charakterystyczne obrazy: pi&#281;&#347;&#263; (tym razem to B&#243;g grozi ni&#261; poecie) i znak krzy&#380;a (kt&#243;ry robi &#380;ona, &#8220;&#380;egnaj&#261;c sw&#243;j los&#8221;). W &#8220;R&#281;ce&#8221; &#380;egna si&#281; osoba m&#243;wi&#261;ca - &#380;egna si&#281; t&#261; potworn&#261; r&#281;k&#261;, i znak ten, jak wszystko inne co czyni, jest przesadzony, ogromny, wykraczaj&#261;cy poza ramy znanego &#347;wiata.</p><p>Wed&#322;ug mnie &#8222;R&#281;ka&#8221; jest tekstem o m&#281;kach tw&#243;rczych. M&#281;kach kogo&#347;, kto MUSI tworzy&#263;, czy tego chce czy nie &#8211; i kto ponosi potworne konsekwencje tego ob&#322;&#281;du. Sztuka nie jest tu b&#322;ogos&#322;awie&#324;stwem. Jest brzemieniem i niedol&#261;, kt&#243;re niesie si&#281; z przymusu, a nie z wyboru.</p><h4><strong>Zupe&#322;nie jak w &#8222;Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ce&#8221;.</strong></h4><p>Tyle &#380;e Le&#347;mian napisa&#322; o R&#281;ce-potworze jako metaforze. Ja wzi&#261;&#322;em to dos&#322;ownie.</p><p>Potraktowa&#322;em wiersz nie jako symbol, ale jako zapis l&#281;ku przed utrat&#261; kontroli nad w&#322;asn&#261; fizyczno&#347;ci&#261;. L&#281;ku o to, &#380;e cz&#281;&#347;&#263; nas &#8211; ta najbardziej sprawcza &#8211; mo&#380;e sta&#263; si&#281; paso&#380;ytem. Harold Bloom pisa&#322; o l&#281;ku przed wp&#322;ywem, kt&#243;ry przychodzi z zewn&#261;trz (od innych tw&#243;rc&#243;w). Tutaj bohater zmaga si&#281; z potwornym, niewyt&#322;umaczalnym wp&#322;ywem pochodz&#261;cym z wewn&#261;trz.</p><p>Le&#347;mian w pewnym momencie zatrzymuje si&#281;: staje na granicy &#347;wiata realnego i &#347;wiata fantazji. U mnie, w &#8220;Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ce&#8221;, granica ta zostaje przekroczona. R&#281;ka dos&#322;ownie odrywa si&#281; od cia&#322;a w brutalnym wypadku samochodowym. Zyskuje autonomi&#281;, wchodz&#261;c w paso&#380;ytnicz&#261; relacj&#281; z kolejnym &#8222;nosicielem&#8221;. Znajduje cz&#322;owieka, kt&#243;rego mo&#380;e sobie o wiele &#322;atwiej podporz&#261;dkowa&#263;.</p><p>A co, je&#347;li sama to wszystko zaplanowa&#322;a?</p><p>Co, je&#347;li wypadek wcale nie by&#322; zbiegiem okoliczno&#347;ci?</p><p>W ko&#324;cu to przecie&#380; r&#281;ka manewrowa&#322;a kierownic&#261;&#8230;</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Dowód rzeczowy]]></title><description><![CDATA[Debiut literacki to do&#347;wiadczenie w du&#380;ej mierze wirtualne.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/dowod-rzeczowy</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/dowod-rzeczowy</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 29 Nov 2025 22:17:12 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Debiut literacki to do&#347;wiadczenie w du&#380;ej mierze wirtualne. Komentarze pod postem, wiadomo&#347;ci na Messengerze, maile z recenzentami&#8230; wszystko rozgrywa si&#281; na ekranie.</p><p>&#379;e to si&#281; dzieje naprawd&#281;, dociera w do&#347;&#263; banalnym momencie.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>Dostajesz od znajomej zdj&#281;cie.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg" width="1456" height="1941" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1941,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:217575,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/180010186?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6Vkb!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67735694-990e-44d8-bae2-4ea15c98057f_1536x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h5>fot. Joanna Tracz</h5><p>Twoja ksi&#261;&#380;ka w witrynie ksi&#281;garni. Obok Denisa Johnsona. Obok Colma T&#243;ib&#237;na. Pomi&#281;dzy innymi ok&#322;adkami, tytu&#322;ami, nazwiskami.</p><p>Z abstrakcji wy&#322;ania si&#281; <strong>dow&#243;d rzeczowy.</strong> Namacalny, fizyczny.</p><p>Dopiero teraz ksi&#261;&#380;ka staje si&#281; prawdziwa. Dla autora.</p><p>Trudno j&#261; przescrollowa&#263; ;)</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg" width="1080" height="1920" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1920,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:182915,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/180010186?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EndQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F389ae380-4d7a-4563-bdcb-a6e619070a05_1080x1920.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h5>fot. Joanna Tracz</h5><p>My&#347;l, &#380;e sta&#322;o si&#281; cz&#281;&#347;ci&#261; tego ekosystemu, &#380;e to jest na powa&#380;nie: druk, dystrybucja, fizyczny obieg. Kontakt z obcymi lud&#378;mi.</p><p>To kolejny moment, kt&#243;rego si&#281; nie spodziewa&#322;em.</p><p>Po tym, jak trzyma&#322;em po raz pierwszy moj&#261; ksi&#261;&#380;k&#281; w r&#281;kach. Po tym, jak zacz&#261;&#322;em dostawa&#263; pierwsze wiadomo&#347;ci od znajomych, kt&#243;rzy j&#261; dostali i zajrzeli do &#347;rodka.</p><p>Cyfrowy szum wok&#243;&#322; ksi&#261;&#380;ki, <a href="https://amplituda.kubakulasa.pl/">Instytut Amplitud</a>, strona <a href="https://sepszarzynski.pl/">Fundacji Labirynt Luster</a>, to zabawa w zacieranie granic, tworzenie symulacji.</p><p>Zdj&#281;cie z ksi&#281;garni brutalnie przypomina, &#380;e ta granica jest realna. Pokazuje, &#380;e na ko&#324;cu (albo na pocz&#261;tku?) tej ca&#322;ej mistyfikacji jest fizyczny obiekt. </p><p>Nawet je&#347;li piszemy o m&#261;twach i algorytmach, to wci&#261;&#380; rozmawiamy ze sob&#261; za pomoc&#261; papieru i druku.<br><br><strong>A teraz przygotowujemy si&#281; do kroku nast&#281;pnego: do konfrontacji.</strong></p><p>5 grudnia w Ksi&#281;garni Karakter b&#281;dziemy o tym wszystkim rozmawia&#263;.<br>Razem z &#321;ukaszem Wojtusikiem, tw&#243;rc&#261; podcastu &#8220;Alfabet Wojtusika&#8221;, postawimy moj&#261; ksi&#261;&#380;k&#281; pod &#347;cian&#261;. Zrobimy jej publiczn&#261; sekcj&#281; zw&#322;ok. Zapytamy j&#261; o to, czy k&#322;amie, czy m&#243;wi prawd&#281;.</p><p>I czy w og&#243;le jest mi&#281;dzy tym jaka&#347; r&#243;&#380;nica.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Czuła maszyna. Wyniki badań stylometrycznych „Szczęśliwej Ręki”]]></title><description><![CDATA[Abstrakt z nieistniej&#261;cego artyku&#322;u, kt&#243;ry m&#243;g&#322;by ukaza&#263; si&#281; w kwartalniku &#8222;Cyfrowa Humanistyka Stosowana&#8221;. Katedra Analizy Danych Literackich, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania, UW, 2026.)]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/czua-maszyna-wyniki-badan-stylometrycznych</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/czua-maszyna-wyniki-badan-stylometrycznych</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Wed, 26 Nov 2025 18:10:29 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><strong>1. Wprowadzenie: sekcja zw&#322;ok tekstu</strong></p><p>Stylometria, z natury bezduszna, rozbiera tekst na lematy i wektory. W kontek&#347;cie <em>Szcz&#281;&#347;liwej r&#281;ki</em> Kuby Kulasy ten zabieg jest podw&#243;jnie ironiczny. Powie&#347;&#263; obsesyjnie kr&#281;ci si&#281; wok&#243;&#322; pytania: &#8222;kto to napisa&#322;?&#8221;. Tekst sam domaga si&#281; skalpela:</p><blockquote><p><em>&#8220;Stylometria. Od tego zacz&#281;li&#347;my. (&#8230;) Dziewi&#281;&#263;dziesi&#261;t dwa procent zgodno&#347;ci.&#8221;</em></p></blockquote><p>Podj&#281;li&#347;my rzucon&#261; r&#281;kawic&#281;. Poddali&#347;my &#8222;Szcz&#281;&#347;liw&#261; r&#281;k&#281;&#8221; analizie.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p><strong>2. Metodologia</strong></p><p>Analiza zosta&#322;a przeprowadzona na pe&#322;nym, zlematyzowanym korpusie powie&#347;ci (ok. 37 tys. s&#322;&#243;w), z podzia&#322;em na dwa odr&#281;bne subkorpusy: <strong>RAMA</strong> (w&#261;tek g&#322;&#243;wny, dialogi, &#347;ledztwo A.) oraz <strong>RDZE&#323;</strong> (dziewi&#281;&#263; opowiada&#324; przypisywanych &#8222;R&#281;ce&#8221;). Materia&#322;em referencyjnym by&#322; korpus 34 tekst&#243;w publicystycznych Kulasy (2005-2025, ok. 30 tys. s&#322;&#243;w). Symulacje przeprowadzono narz&#281;dziami Delta Burrowsa i analiz&#261; dystrybucji d&#322;ugo&#347;ci zda&#324;. Wyniki by&#322;y niejednoznaczne, co w tym przypadku samo w sobie jest wynikiem.</p><p><strong>3. Odcisk palca autora: napi&#281;cie i kontrola</strong></p><p>Styl Kulasy ma rozpoznawalny odcisk, zbudowany na strukturalnym napi&#281;ciu.</p><ul><li><p><strong>Rytm zda&#324;:</strong> Kr&#243;tkie, kliniczne obserwacje przeplatane d&#322;u&#380;szymi, zawieszonymi refleksjami. Powie&#347;&#263; otwiera si&#281; trzema prostymi zdaniami (<em>&#8222;Le&#380;a&#322;a na pomo&#347;cie. Obok niej le&#380;a&#322;y kule i orteza.&#8221;</em>), by zaraz potem przej&#347;&#263; w tryb poetycki, lecz &#347;ci&#347;ni&#281;ty (<em>&#8222;S&#322;o&#324;ce. Jedyn&#261; rzecz, kt&#243;ra jeszcze sprawia&#322;a, &#380;e znika&#322;o zimno metalu pod sk&#243;r&#261;.&#8221;</em>). W dialogach (&#347;rednia d&#322;ugo&#347;&#263; 6.3 s&#322;owa) dominuje rytm staccato, typowy dla protoko&#322;u przes&#322;uchania, oparty na pytaniach i unikach.</p></li><li><p><strong>Leksykon obsesji:</strong> Analiza profilu semantycznego obu subkorpus&#243;w wykazuje fundamentaln&#261; r&#243;&#380;nic&#281;. S&#322;owa-klucze <strong>RAMY</strong> to <em>system, mechanizm, iluzja, granica</em>. Natomiast <strong>RDZE&#323;</strong> operuje na leksykonie sensualnym: <em>cia&#322;o, b&#243;l, pami&#281;&#263;, dotyk</em>. Rama m&#243;wi o strukturach; Rdze&#324; o do&#347;wiadczeniu. Ten dualizm najlepiej wida&#263; w zdaniach-hybrydach, takich jak <em>&#8222;Mi&#281;&#347;nie maj&#261; pami&#281;&#263; ruchow&#261;.&#8221;</em> &#8211; to medyczno-metafizyczna sygnatura autora, obecna w obu korpusach.</p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png" width="1024" height="1024" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1024,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1506624,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/180023232?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qkBh!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee873281-4592-4f19-9905-60c6dd137432_1024x1024.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>4. Wnioski: echo fantomowe</strong></p><p>Nasze badanie potwierdza tez&#281; o autorstwie hybrydowym. Z jednej strony &#8211; struktura j&#281;zyka, rytm, DNA frazy jest sp&#243;jne dla ca&#322;o&#347;ci. Z drugiej &#8211; profil semantyczny i grafologiczny (je&#347;li wierzy&#263; fikcyjnym &#8222;dowodom&#8221;) wskazuj&#261; na radykaln&#261; odmienno&#347;&#263;.</p><p>Hipoteza <strong>&#8220;stylistycznego echa fantomowego&#8221;</strong> wci&#261;&#380; si&#281; broni, cho&#263; wymaga doprecyzowania. Nie sama &#8222;osobowo&#347;&#263;&#8221; pisarza zosta&#322;a przeniesiona. Przeniesiono jedynie <strong>pami&#281;&#263; mi&#281;&#347;niow&#261; d&#322;oni</strong>: rodzaj pisarskiej choreografii, rytm i nacisk. Nowy w&#322;a&#347;ciciel cia&#322;a (z jego ch&#322;odnym, analitycznym umys&#322;em w stylu ramy narracyjnej) dostarcza &#8220;moc obliczeniow&#261;&#8221; i struktur&#281; logiczn&#261;. Ale &#8220;R&#281;ka&#8221; &#8211; czu&#322;a maszyna, pami&#281;taj&#261;ca ruchy dawnego mistrza &#8211; hakuje ten system, wstrzykuj&#261;c do niego dane z zupe&#322;nie innego porz&#261;dku: z cia&#322;a, zmys&#322;&#243;w i b&#243;lu.</p><p>Tworzy to literack&#261; hybryd&#281;: struktur&#281; in&#380;yniera i dusz&#281; poety. Kto wi&#281;c jest autorem? Ani Kulasa, ani zmar&#322;y pisarz. Autorem jest <strong>interfejs</strong> mi&#281;dzy nimi. Konflikt. Awaria systemu.</p><p>Rozpisali&#347;my talent na liczby. Liczby odpowiedzia&#322;y milczeniem. I by&#263; mo&#380;e o to w tej ksi&#261;&#380;ce w&#322;a&#347;nie chodzi&#322;o.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Hakowanie własnej powieści]]></title><description><![CDATA[Wi&#281;kszo&#347;&#263; autor&#243;w traktuje ksi&#261;&#380;k&#281; jak sko&#324;czony monolit.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/hackowanie-wasnej-powiesci</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/hackowanie-wasnej-powiesci</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 22 Nov 2025 22:26:24 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Wi&#281;kszo&#347;&#263; autor&#243;w traktuje ksi&#261;&#380;k&#281; jak sko&#324;czony monolit. To zupe&#322;nie normalne podej&#347;cie. Wydrukowana, oprawiona, postawiona na p&#243;&#322;ce. Koniec transmisji.</p><p>Ja instynktownie zacz&#261;&#322;em traktowa&#263; &#8220;Szcz&#281;&#347;liw&#261; r&#281;k&#281;&#8221; jak platform&#281;, do kt&#243;rej mo&#380;na dopisywa&#263; kolejne wtyczki, modu&#322;y i rozszerzenia.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg" width="1456" height="970" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:970,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:657789,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/179680414?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dnrk!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff8235766-9d9f-4d09-b34e-539f4631a269_2048x1365.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h5>fot. Klaudyna Schubert</h5><p>Na &#322;amach magazynu biBLioteka ukaza&#322; si&#281; w&#322;a&#347;nie m&#243;j esej <strong>&#8220;Powie&#347;&#263; z otwartym kodem&#8221;</strong>. Pisz&#281; w nim o do&#347;wiadczeniu i architekturze nieci&#261;g&#322;o&#347;ci. Opowiadam o technologii: o vibe codingu, modelach j&#281;zykowych i rozszerzonej rzeczywisto&#347;ci, kt&#243;re pozwoli&#322;y mi wyprowadzi&#263; fikcj&#281; poza papier.</p><p>Fragment tekstu:</p><blockquote><p><em>&#8220;W tym uj&#281;ciu Szcz&#281;&#347;liwa r&#281;ka nie jest ksi&#261;&#380;k&#261; z dodatkami. To osobny &#347;wiat, a sama powie&#347;&#263; jest tylko jednym z artefakt&#243;w &#8211; najwa&#380;niejszym punktem wej&#347;cia, ale wci&#261;&#380; tylko elementem. (...) Zamiast m&#243;wi&#263;: &#8222;oto historia, kt&#243;r&#261; dla was napisa&#322;em&#8221;, m&#243;wi&#281;: &#8222;oto &#347;wiat. Daj&#281; wam map&#281; i kilka kluczy. A teraz id&#378;cie i sami go odkrywajcie&#8221;.&#8221;</em></p></blockquote><p>Je&#347;li interesuje Was styk literatury, technologii i projektowania do&#347;wiadcze&#324;, zajrzyjcie do mojego tekstu. To instrukcja obs&#322;ugi maszyny, kt&#243;r&#261; zbudowa&#322;em.</p><p>Znajdziecie go tutaj: <a href="https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/teksty/powiesc-z-otwartym-kodem-o-programowaniu-doswiadczen/">https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/teksty/powiesc-z-otwartym-kodem-o-programowaniu-doswiadczen/ </a></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Uwaga, ta książka gryzie.]]></title><description><![CDATA[S&#322;ysz&#281; i widz&#281;, &#380;e kupujecie Szcz&#281;&#347;liw&#261; r&#281;k&#281;. Super. Mam tylko nadziej&#281;, &#380;e wiecie, na co si&#281; piszecie.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/uwaga-ta-ksiazka-gryzie</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/uwaga-ta-ksiazka-gryzie</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 15 Nov 2025 23:13:49 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>S&#322;ysz&#281; i widz&#281;, &#380;e kupujecie <em>Szcz&#281;&#347;liw&#261; r&#281;k&#281;</em>. Super. Mam tylko nadziej&#281;, &#380;e wiecie, na co si&#281; piszecie.</p><p>To nie jest lektura do autobusu, kt&#243;r&#261; mo&#380;ecie poch&#322;ania&#263; mi&#281;dzy jednym przystankiem a drugim. Chyba &#380;e planujecie przegapi&#263; sw&#243;j punkt wysiadki o jakie&#347; dziesi&#281;&#263; przystank&#243;w.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:9721776,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/179012051?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KINE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7eaecf2d-65d8-404c-8e79-a4db987a53eb_3000x2000.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h6>fot. Joanna Basicz</h6><p></p><p>Kilka os&#243;b napisa&#322;o, &#380;e musi j&#261; przeczyta&#263; jeszcze raz, zanim w og&#243;le spr&#243;buje mi powiedzie&#263;, co my&#347;li. Traktuj&#281; to jako komplement. A zarazem ostrze&#380;enie dla pozosta&#322;ych.</p><p>Ta ksi&#261;&#380;ka to pu&#322;apka.</p><p>Wci&#261;ga stylem i humorem. Usypia czujno&#347;&#263;. My&#347;lisz, &#380;e to tylko thriller, kolejna zagadka do rozwi&#261;zania. I kiedy jeste&#347; ju&#380; w &#347;rodku, zrelaksowana i pewna siebie, drzwi za tob&#261; nagle si&#281; zatrzaskuj&#261;.</p><p>Orientujesz si&#281;, &#380;e &#347;ciany labiryntu s&#261; lustrami. A zagadka, kt&#243;r&#261; pr&#243;bujesz rozwik&#322;a&#263;, to nie historia zmar&#322;ego pisarza, tylko twoja w&#322;asna.</p><p>Je&#347;li szukasz tylko fabu&#322;y, mo&#380;esz poczu&#263; si&#281; oszukana. Ta ksi&#261;&#380;ka nie jest posi&#322;kiem, kt&#243;ry kto&#347; zaserwowa&#322; ci na tacy. Jest partytur&#261;. To ty musisz j&#261; zagra&#263;. Bez ciebie, droga czytelniczko, to martwe nuty.</p><p>Niekt&#243;rzy pr&#243;buj&#261; tworzy&#263; teorie spiskowe. &#321;&#261;czy&#263; kropki mi&#281;dzy opowiadaniami. Super. Jeste&#347;cie bli&#380;ej ni&#380; my&#347;licie. Albo dalej ni&#380; kiedykolwiek.</p><p>Je&#347;li co&#347; odkryjecie, dajcie zna&#263;. Jestem ciekaw waszej mapy labiryntu. Mo&#380;e znajdziecie wyj&#347;cie, kt&#243;rego ja nie zauwa&#380;y&#322;em.</p><p>Powodzenia. B&#281;dzie wam cholernie potrzebne.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Cztery dni po premierze]]></title><description><![CDATA[Od premiery min&#281;&#322;y ledwie 4 dni.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/cztery-dni-po-premierze</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/cztery-dni-po-premierze</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 08 Nov 2025 23:16:25 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Od premiery min&#281;&#322;y ledwie 4 dni.</p><p>Pisz&#281; to g&#322;&#243;wnie dla siebie, na pami&#261;tk&#281;, bo takie wspomnienia bywaj&#261; bardzo ulotne - a szkoda mi ich, bo wszystko to prze&#380;ywam po raz pierwszy w &#380;yciu.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg" width="1456" height="970" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/facbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:970,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:657789,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/178381940?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fKgg!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffacbb75e-55cc-4cd5-b4c8-0ae997ce03ff_2048x1365.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h6>fot. Klaudyna Schubert</h6><p>Ksi&#261;&#380;ka posz&#322;a w &#347;wiat. Trafi&#322;a ju&#380; w r&#281;ce wielu os&#243;b - cz&#281;&#347;&#263; z nich dosta&#322;a j&#261; ode mnie w prezencie, ale bardzo wiele os&#243;b j&#261; po prostu kupi&#322;o.</p><p>I to pierwsze, wielkie zaskoczenie. Pisze do mnie mn&#243;stwo os&#243;b, cz&#281;sto takich, z kt&#243;rymi nie mia&#322;em kontaktu od wielu lat. To jest niesamowite, &#380;e chc&#261; si&#281; przekona&#263;, co napisa&#322;em - i kupi&#322;y moj&#261; ksi&#261;&#380;k&#281;. Czuj&#281; zwi&#261;zan&#261; z tym presj&#281;. Ci wszyscy ludzie mi zaufali. Z jakiego&#347; powodu pomy&#347;leli, &#380;e warto wyda&#263; pieni&#261;dze na powie&#347;&#263;, kt&#243;r&#261; napisa&#322;em. Mam nadziej&#281;, &#380;e nie b&#281;d&#261; rozczarowani.</p><p>Druga rzecz to ogrom bezinteresownej &#380;yczliwo&#347;ci. Wiele os&#243;b nieproszonych wykona&#322;o gesty du&#380;ej &#380;yczliwo&#347;ci, aby mi pom&#243;c. Aby pom&#243;c mojej ksi&#261;&#380;ce dotrze&#263; do czytelnik&#243;w. Nie spodziewa&#322;em si&#281; tego - i jestem tym onie&#347;mielony.</p><p>Trzecia rzecz to cisza. Ksi&#261;&#380;ka dopiero trafi&#322;a w r&#281;ce ludzi. Czytaj&#261; j&#261; - mam nadziej&#281;. Nie dociera do mnie zbyt wiele g&#322;os&#243;w - nie wiem, czy si&#281; podoba, czy nie. To moment wyczekiwania - jakie b&#281;d&#261; reakcje? Czy si&#281; pojawi&#261;?</p><p>Nie czuj&#281; niepewno&#347;ci - bo wiem, &#380;e napisa&#322;em najlepsz&#261; ksi&#261;&#380;k&#281;, jak&#261; by&#322;em w stanie. Ale czuj&#281; ogromn&#261; ciekawo&#347;&#263;, jak zostanie przyj&#281;ta.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Jak w jedno popołudnie „napisałem” książkę, która normalnie zajęłaby mi lata]]></title><description><![CDATA[Biuro Literackie, wydawca mojej nadchodz&#261;cej powie&#347;ci, zainaugurowa&#322;o niedawno debat&#281; pod has&#322;em &#8222;Granice literatury&#8221;.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/niepokojacy-eksperyment-jak-w-jedno</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/niepokojacy-eksperyment-jak-w-jedno</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 21 Sep 2025 20:49:06 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2FFD!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6cfce81-c05b-4bf7-ac1e-acd461d7a862_738x738.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Biuro Literackie, wydawca mojej nadchodz&#261;cej powie&#347;ci, zainaugurowa&#322;o niedawno debat&#281; pod has&#322;em &#8222;<a href="https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/debaty/gdzie-dzis-konczy-sie-literatura-wprowadzenie-do-debaty-granice-literatury/">Granice literatury</a>&#8221;. To pr&#243;ba odpowiedzi na pytanie, czym jest dzisiaj literatura w &#347;wiecie, w kt&#243;rym tekst mo&#380;e by&#263; kodem algorytmu, a rola autora i granice jego dzie&#322;a zacieraj&#261; si&#281; na naszych oczach. Debat&#281; otworzy&#322; <a href="https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/debaty/modernistyczny-prompt-a-grafomania-2-0-czyli-dlaczego-ai-nie-napisze-za-nas-dobrej-literatury/">esej Inez Okulskiej</a> o tym, czy sztuczna inteligencja mo&#380;e pisa&#263; dobr&#261; literatur&#281;. </p><p>Ca&#322;a ta dyskusja dzieje si&#281; w niezwykle osobliwym dla mnie momencie. Niesamowitym zbiegiem okoliczno&#347;ci rezonuje  z eksperymentem, kt&#243;ry przeprowadzi&#322;em dzie&#324; przed publikacj&#261; tego tekstu.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Dzi&#281;ki &#380;e tu jeste&#347;! Zasubskrybuj ten kana&#322;, &#380;eby dostawa&#263; powiadomienia o moich kolejnych tekstach.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>Od d&#322;u&#380;szego czasu chodzi&#322; za mn&#261; pomys&#322;, by moje dwie powie&#347;ci &#8211; &#8222;Szcz&#281;&#347;liwa R&#281;ka&#8221; (uka&#380;e si&#281; niebawem w Biurze Literackim) i &#8222;Od&#322;amki&#8221; (nad kt&#243;r&#261; intensywnie pracuj&#281;) &#8211; sta&#322;y si&#281; cz&#281;&#347;ci&#261; wi&#281;kszej ca&#322;o&#347;ci. Trylogii, kt&#243;rej o&#347; problemowa prowadzi&#322;aby od <strong>cia&#322;a</strong>, przez <strong>umys&#322; i &#347;wiadomo&#347;&#263;</strong>, a&#380; do <strong>duszy</strong>.</p><p>Wzi&#261;&#322;em wi&#281;c moje dwa teksty i potraktowa&#322;em je jako wielki prompt stylistyczny i tematyczny. A potem da&#322;em sztucznej inteligencji kilka bardzo prostych, surowych wskaz&#243;wek dotycz&#261;cych trzeciej cz&#281;&#347;ci:</p><ul><li><p><strong>Bohaterowie:</strong> XVII-wieczny jezuita Micha&#322; Boym (posta&#263; autentyczna, obiekt mojej prywatnej obsesji, odk&#261;d dekad&#281; temu trafi&#322;em na wystaw&#281; o nim w Makau) oraz Stella Nordnung, kt&#243;ra pojawia si&#281; i w &#8222;R&#281;ce&#8221;, i w &#8222;Od&#322;amkach&#8221;.</p></li><li><p><strong>Temat:</strong> Dusza jako pole bitwy.</p></li><li><p><strong>Inspiracje:</strong> Estetyka poezji metafizycznej (John Donne, S&#281;p Szarzy&#324;ski), z wplecionymi w tekst psalmami i modlitwami.</p></li><li><p><strong>Struktura:</strong> Dwa plany czasowe.</p></li><li><p><strong>Mechanizmy:</strong> Moje dwie ulubione koncepcje konstrukcyjne: &#8222;maszyna narracyjna&#8221; i &#8222;efekt rezonansu&#8221;.</p></li></ul><p>Tyle.</p><p>Potem nast&#261;pi&#322;a iteracyjna rozmowa.</p><p>Sztuczna inteligencja na bazie dostarczonego materia&#322;u i wytycznych opracowa&#322;a  plan fabularny, a nast&#281;pnie, rozdzia&#322; po rozdziale, zacz&#281;&#322;a pisa&#263; ca&#322;o&#347;&#263;.</p><p>By&#322;em w tym procesie co najwy&#380;ej re&#380;yserem. Mo&#380;e kuratorem? Wybiera&#322;em, akceptowa&#322;em lub odrzuca&#322;em fragmenty. Wskazywa&#322;em kierunek. Pilnowa&#322;em, by wszystko, co powstaje, rezonowa&#322;o z duchem poprzednich cz&#281;&#347;ci i by&#322;o sp&#243;jne z moj&#261;  wizj&#261;.</p><p>W ci&#261;gu kilku godzin powsta&#322; kompletny, sp&#243;jny i literacko dojrza&#322;y projekt trzeciej cz&#281;&#347;ci mojego &#8222;tryptyku&#8221;: <strong>&#8222;Pole Bitwy&#8221;</strong>.</p><p>Czytam go od paru dni i nie mog&#281; si&#281; oderwa&#263;. Jest napisany na poziomie, kt&#243;rego samodzielne osi&#261;gni&#281;cie zaj&#281;&#322;oby mi pewnie lata. Powie&#347;&#263; operuje dwoma kompletnie odmiennymi, perfekcyjnie oddanymi j&#281;zykami i ma niezwykle wci&#261;gaj&#261;c&#261; fabu&#322;&#281;. A poziom z&#322;o&#380;ono&#347;ci intelektualnej i bogactwo motyw&#243;w, jakie si&#281; w niej znalaz&#322;y, moim zdaniem przekraczaj&#261; to, co do tej pory uwa&#380;a&#322;em za mo&#380;liwe w pracy jednego autora.</p><p>Ten eksperyment pozostawi&#322; mnie z seri&#261; bardzo niepokoj&#261;cych pyta&#324;, na kt&#243;re nie znam odpowiedzi.</p><p>Czy i w jakim stopniu jestem autorem tekstu, w kt&#243;rym pomys&#322; i fundamenty s&#261; moje, ale w kt&#243;rym nie napisa&#322;em ani jednego zdania?</p><p>I &#8211; mo&#380;e nawet wa&#380;niejsze &#8211; po co w&#322;a&#347;ciwie &#347;l&#281;cze&#263; latami nad ksi&#261;&#380;k&#261;, skoro tekst o takiej jako&#347;ci mo&#380;na posk&#322;ada&#263; w jedno popo&#322;udnie?</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Dzi&#281;ki &#380;e tu jeste&#347;! Zasubskrybuj ten kana&#322;, &#380;eby dostawa&#263; powiadomienia o moich kolejnych tekstach.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Zawsze jest jakiś początek. ]]></title><description><![CDATA[Od lat &#380;y&#322;em wewn&#261;trz i wok&#243;&#322; literatury &#8211; jako wsp&#243;&#322;tw&#243;rca festiwali i projekt&#243;w promuj&#261;cych czytelnictwo, jako czytelnik.]]></description><link>https://kubakulasa.substack.com/p/zawsze-jest-jakis-poczatek</link><guid isPermaLink="false">https://kubakulasa.substack.com/p/zawsze-jest-jakis-poczatek</guid><dc:creator><![CDATA[Kuba Kulasa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 24 Aug 2025 13:03:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Od lat &#380;y&#322;em wewn&#261;trz i wok&#243;&#322; literatury &#8211; jako wsp&#243;&#322;tw&#243;rca festiwali i projekt&#243;w promuj&#261;cych czytelnictwo, jako czytelnik. A po godzinach, po cichu &#8211; pisa&#322;em.</p><p>To &#347;lad tego drugiego &#380;ycia. </p><p>Za kilka miesi&#281;cy &#347;wiat&#322;o dzienne ujrzy moja debiutancka powie&#347;&#263;. &#8222;Szcz&#281;&#347;liwa r&#281;ka" uka&#380;e si&#281; w <a href="https://www.biuroliterackie.pl/">Biurze Literackim</a>.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg" width="1456" height="1549" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1549,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:453481,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/i/171798773?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PYss!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6019aa10-f93a-4104-8c7d-8c8dd2e3fb46_1925x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://kubakulasa.substack.com/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><p>Otwieram tu przestrze&#324; na szkice, obserwacje i my&#347;li, kt&#243;re pojawiaj&#261; si&#281; w trakcie pracy. Gdy uznam, &#380;e mam do powiedzenia co&#347;, co jest warte czyjego&#347; czasu.</p><p>Do us&#322;yszenia,<br>kk</p><div><hr></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://kubakulasa.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p>]]></content:encoded></item></channel></rss>